Anahtar Teslim Dekorasyon


Maltepe Mahallesi
General Ali Rıza Gürcan Cad.
Eski Çırpıcı Yolu Sokak
Merter Meridyen İş Merkezi
Kat:2 No:229
Zeytinburnu/İstanbul Tel: +90 (212) 655 86 53Tel: +90 (212) 481 21 48 info@fulltadilat.com.tr

Çatı Nedir?

bahcelerde koltuk kullanimi hakkinda birkac detay
Şubat 16, 2017

Çatı Nedir?

Çatı, binayı en duyarlı bölgede serbest atmosferle ayıran ve sınırlayan bir yapı elemanıdır. Çatı, biçimi ve konstrüksiyonu binanın karşı karşıya kaldığı iç ve dış koşullar ile kullanıcı gereksinimlerinin optimizasyonu sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Tasarımcı bu optimazyonu sağlayabilmek için, Sistem Açılım Seviyesi (SAS) bakış açısından, çatıların açılım seviyesindeki düzeyini belirlemek için ve bu SAS'a göre sistemin tasarımını etkileyen ve uyulması zorunlu üst sistem verileri ile tasarımcının elindeki seçimsel nitelikli alt sistem verilerinin sentezini yapmak durumundadır.

Çatı binanın bir alt sistemi olduğundan öncelikle SAS'ta açılım seviyesi belirlenmelidir. Önce SAS'ta çatının yeri belirlenir. Bilindiği gibi çatıyı etkileyen ve zorunlu olarak uyulması gereken tasarım verileri Çatı açılım seviyesinin üstünde kalan sistemlerdir.

Ülke, bölge ve kent açılım seviyeleri coğrafi ve iklimsel özellikler yönünden nasıl bir çatı yapılması gerektiğini belirler.

Kent ve Kentsel bölge açılım seviyeleri o kentteki imar yasa ve yönetmelikleri ile yerel yönetimlerin ön gördüğü koşullar belirler, örneğin çatının eğitimi.

Bina kompleksleri ve bina açılım seviyeleri ise, çatının genel konseptini belirler. Mekanın nasıl bir çatı ile örtüleceği de mekan açılım seviyesinde belirlenmelidir.

Çatı açılım seviyesinin üstündeki tüm üst sistemler, uyulması zorunlu tasarım girdileridir. Buna karşın, çatı açılım seviyesinin altında kalan alt sistemler ise, seçimsel nitelikte olduklarından, tasarımcı bu açılım seviyesinde uymak değil seçmek durumundadır. Çatının taşıyıcı sistemi, konstrüksiyonu ve örtü malzemesi tasarımcının vereceği kararlara bağlıdır. Örneğin çatının üstünün kullanıp kullanılmayacağı Çatı açılım seviyesinin üstünde verilecek bir karardır. Başka bir değişle binanın kullanım amacı ya da mimari konsept ile bu kararın verilmesi gereklidir.

Şu halde bir çatı tasarım stratejisi olarak uyulması zorunlu nitelikteki üst sistem tasarım verileri ile tasarımcının seçimine bağlı alt sistem verilerinin optimum sentezi olarak ifade edilebilir.

Çatı sözcüğü, bir yapının damını, örtüsünü oluşturan öğelerin tümü olarak tanımladığı gibi (Büyük Larousse), Türkçe sözlükte;

  • Birbirine çatılmış şeylerin topu,
  • Yapıların üstünü meyilli bir şekilde örten kiremit, çinko gibi şeylere bunların dayandığı ağaç iskelet,
  • İnsan ve hayvan iskeletin kuruluşu

gibi farklı anlamları da kapsamaktadır. Ancak ikinci tanım tüm çatıların meyilli olduğu ve örtü malzemesinin bir ağaç iskelete dayandığı gibi özel bir durumu genellemesi nedeniyle yeterli görülmektedir. Nitekim, hiç  eğitimi olmayan çatılar da vardır ve bunların çok farklı örtü malzemeleri ve ahşap, çelik ve ya betonarme gibi farklı malzemelerdeki taşıyıcıları da olabilir.

Bir çatı üzerini örttüğü binanın bütününden soyutlanamaz. Nitekim çatı her ne kadar genelde binanın üstünü örten bir yapı elemanı ise de, yapı/bina kavramının tümleyeci ayrıca mimari bütünlüğünün sağlanmasındaki ana elemanlardan bir tanesidir.

Dünyanın değişik iklim ve coğrafi bölgelerine bakıldığında çatıların oralardaki iklimsel, kültürel ve malzeme koşullarına bağlı olarak önemli farklıklar gösterdiği görülmektedir.

Bu olgu bölgesel yaklaşım açısından uygun bir oluşum olduğu ölçüde her şeyin dünyanın her tarafında yerel koşulların göz ardı edilerek birbirine benzetilmesi olgusu olarak adlandıralacak evrensellik açısından yadsınan bir oluşumdur. Her iki görüş açısından konu değişik örneklerle açıklanabilecek bir çeşitlik göstermektedir.

Yağışın az olduğu iklim bölgelerinde bina çatıları hemen hemen düz ve toprak dan şeklindedir. Ülkemizin Güneydoğu, ve Orta Anadolu (örneğin Konya) bölgelerinde bu şekilde toprak damlara sıklıkta rastlanmaktadır.

Özellikle kar yağışının fazla olduğu Doğu Anadolu ve Orta Avrupa iklim bölgelerinde kar ağırlığının çatıyı zorlamasını önlemek üzere çatı eğitimi fazla yapılmakta ilave olarak örtü malzemelerinin kan kaydırma özelliği olan türleri (dalgalı galvanize sac) tercih edilmektedir. Ancak belirli kalınlıkta bir kar tabakasının ısı yalıtımı açısından yararlı olduğu göz ardı edilmemelidir. Örneğin iglollarında 20-25 cm kalınlıktaki kar blokları ile dışındaki -15 7 -25 sıcaklıktan önemli bir konuma sağlanmaktadır.

Anadolu'daki Selçuklu kümbetlerinin yapıldığı çağda su yalıtımı yeterli nitelikte malzeme bulunmadığından çatılar taş, kremit gibi malzemelerle örtüşmüş ve oldukça dik eğimli olarak (<45) yapılmıştır.

Çağımızın gelişen malzeme ve teknolojik olanakları sayesinde eğimli, az eğimli ya da farklı konseplerdeki çatılarda kullanılabilecek farklı konseptlerdeki çatılarda kullanılabilecek farklı nitelik ve boyutlarda birçok örtü malzemesi ortaya çıkmıştır. Bu olanakların dünyanın büyük bir bölümünde kullanılabilir olması, çatıların biçimlenmesinde bu yeni malzeme ve teknolojik olanaklarla yerel özellikleri ve o bölgenin koşulların üstesinden gelebilen, hemen her iklim ve bölgede uygulayabilen, yeni ve evrensel bir çatı kavramı gelişniştir. Böylece yerel malzeme ve koşullara bağlı çatı konseptinden ayrılmıştır.

Bilgi iletişim sistemlerinin büyük ivme kazandığı çağımızda gelişen tejnoloji olanaklarıyla yöresel koşul ve özellikleri göz ardı edebilen bir mimari anlayış ortaya çıkmıştır.

Çatı ve örtü kavramları birbiri içinde ele alınabilir. Daha çok bir mekanın tasarımında çatı ve örtü kavramları iç içe olabilir.  Çatı binayı üstten koruyan bir yapı elemanı olarak binanın dışına uzanarak saçak oluşturduğunda 4-5 katlı olması halinde dış duvarların korunmasında  da bir işlev yüklenmiş olur.

Buna karşı yüksek binalarda yapılacak saçak bu işlevi yerine getirememektedir. İleride ayrıntılı şekilde açıklanacak olan geleneksel eğimli çatılarda, çatı ile ilgili fiziksel ve konsrüktüf sorunların çözümü daha ekonomik ce de rasyonel bir şekilde yapılabildiğinden bu tür çatıların yaygınlığı diğer türlere göre daha fazladır. 2. d-Dünya şavaşından sonra ki dönemde yapı malzemesi biliminde ve inşaat teknolojisindeki gelişmeler sonucu büyük alanlı uapıların örtülmesiyle çatı yüksekliği artırmayan yenimalzemelerin ortaya çıkmasıyla çatıların rasyonel çözümlere kavuştuğu söylenebilir.